Why volunteering matters!

Ponad 100 milionów Europejczyków zaangażowanych jest w wolontariat, żyjąc solidarnie i poprzez swoja postawę zmieniając nasze społeczeństwa. Badania przeprowadzone na zlecenie Komisji Europejskiej z roku 2006 pokazują (Special Eurobarometer 273 Wave 66.3, February 2007, “European Social Reality”), że 3 na 10 Europejczyków przyznaje, że aktywnie udziela się jako wolontariusze, a blisko 80% respondentów uważa takie działania za ważną część demokratycznego życia w Europie.

Wolontariat występuje w najróżniejszych formach w całej Europie, odzwierciedlając różnorodność podejść i tradycji w poszczególnych państwach. Jednak jego cechą wspólną jest to, że ludzie bezinteresownie angażują się na rzecz innych, by pomagać potrzebującym, chronić środowisko, promować prawa człowieka, by każdy człowiek miał prawo do godnego życia. W ten sposób, jednocześnie cale społeczeństwo jak i każdy wolontariusz odnoszą korzyści, a spójność społeczna zostaje wzmocniona. 

Dlaczego wolontariat jest ważny?

• Wolontariusze odzwierciedlają różnorodność europejskiego społeczeństwa - to ludzie w każdym wieku, kobiety i mężczyźni, zatrudnieni i niepracujący, ludzie wywodzący się z różnych grup etnicznych, ludzie o różnych korzeniach i poglądach, obywatele wszystkich narodowości.
  
• Wolontariusze zaangażowani są w różnego rodzaju działalność, taką jak edukacja, świadczenie usług, wzajemna pomoc czy „samopomoc”, grupy wsparcia, kampanie, zarządzanie, akcje w lokalnych społecznościach i na rzecz środowiska naturalnego. Wolontariat jest jednym ze sposobów, w jaki ludzie posiadający różne zdolności czy mający różne pochodzenie mogą przyczynić się do pozytywnych zmian.
  
• Wolontariat przeciwdziała wykluczaniu pewnych grup czy jednostek ze społeczeństwa oraz sprzyja ich integracji. Przyczynia się zwiększonej spójności społecznej budując więzi zaufania i solidarność. Tym samym wzmacnia tzw. społeczny kapitał. Wolontariat to silne źródło pojednania oraz odbudowy podzielonych społeczeństw.
  
• Wolontariat odgrywa ważną rolę w znajdowaniu rozwiązań problemów społecznych. Wolontariusze oraz ich organizacje często prowadza innowacyjne działania, które mają na celu wykrycie, identyfikację oraz znalezienie odpowiedzi na potrzeby rodzące się w społeczeństwie. Pomagają oni poprawiać jakość usług socjalnych oraz kreatywnie rozwijać nowe działania w tym obszarze.
  
• Działalność wolontariacka ma istotną wartość ekonomiczną - ten obszar szacuje się na średnio 5% PKB w poszczególnych krajach (według badań Uniwersytetu Johna Hopkinsa, USA). Działalność wielu organizacji w tym sektorze opiera się głównie na pracy wolontariuszy.
  
• Wolontariat pomaga w tworzeniu innowacyjnych więzi pomiędzy sektorem prywatnym, instytucjami publicznymi i samorządowymi oraz organizacjami wolontariackimi. Tego rodzaju partnerstwa, w powiązaniu z często nowatorskim charakterem działań wolontariackich, może prowadzić do powstawania nowych miejsc pracy.
  
• Wolontariat jest źródłem nieformalnych możliwości edukacji, przez co jest kluczowym elementem w tzw. uczeniu się przez całe życie (lifelong learning). Uczestnicy działań wolontariackich zdobywają wiedzę, praktykę oraz poszerzają sieć swoich znajomości, co często może prowadzić do nowych lub lepszych możliwości zatrudnienia, a także do rozwoju społecznego czy osobistego.
  
• Dlaczego wolontariat jest ważny dla Unii Europejskiej?
  
  Wolontariusze uosabiają i odzwierciedlają europejskie wartości i cele wyrażone w Traktatach Unii Europejskiej, szczególnie te dotyczące spójności społecznej, solidarności i aktywnego obywatelstwa – to oni dzień po dniu wcielają owe wartości w życie.
  
  W ten sposób wolontariat przyczynia się do kształtowania tożsamości europejskiej zakorzenionej w tych wspólnych wartościach - demokracji, solidarności oraz czynnego uczestnictwa w życiu społecznym. Postawa ta propaguje wzajemne zrozumienie pomiędzy ludźmi w lokalnych społecznościach i w całej Europie oraz stymuluje aktywne i odpowiedzialne obywatelstwo, które jest podstawą europejskich ideałów.

W życiu codziennym wolontariat w całej swojej różnorodności jest niezbędny w wielu politykach i działaniach unijnych. Ma on znaczenie dla:

• Przeciwdziałania wykluczaniu z życia społecznego
• Programu uczenia się przez całe życie (zobacz: projekty Europejskiego Centrum Wolontariatu takei jak MOVE czy LACE)
• Programów dotyczących młodych ludzi (zobacz: projekt YOU::VOL oraz seminarium cevYOUTH)
• Dialogu pomiędzy pokoleniami (zobacz: projekt ELLA)
• Aktywności ludzi starszych (zobacz projekt ‘Think Future, Volunteer Together’)
• Integracji imigrantów (zobacz: projekt INVOLVE)
• Dialogu międzykulturowego
• Ochrony cywilnej
• Pomocy humanitarnej oraz rozwoju
• Zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska naturalnego
• Praw człowieka
• Świadczenia usług socjalnych
• Zmniejszania bezrobocia (zobacz Walne Zgromadzenie CEV 2007 „Wolontariat jako droga (powrotna) do zatrudnienia”)
• Pomocy w posługiwaniu się nowymi technologiami oraz dla zmniejszania tzw. wykluczenia cyfrowego (czyli ograniczonego dostępu do nowoczesnych form komunikacji) (zobacz: „Wolontariat oraz nowe technologie: inicjatywy, możliwości, wyzwania”) 
•  Społecznej odpowiedzialności biznesu – CSR (zobacz kampanie BITC oraz IBLF’s ENGAGE)

Ze wszystkich wymienionych wyżej powodów, działalność wolontariacka jest ważnym elementem Strategii Lizbońskiej i strategicznego celu Unii Europejskiej, którym jest zostanie „… najbardziej konkurencyjną, dynamiczną oraz bazującą na wiedzy gospodarką świata…”, jak to zostało uchwalone przez państwa członkowskie na szczycie Rady Europejskiej w Lizbonie w marcu 2000.

Dlaczego Unia Europejska jest ważna dla wolontariatu?

Podczas gdy 30% Europejczyków zaangażowana jest w działalność wolontariacką, wciąż 7 na 10 osób nie angażuje się w wolontariat, a wielu ludzi chcących to zrobić napotyka liczne przeszkody takie jak np. brak informacji, odpowiedniego ustawodawstwa i ochrony wolontariuszy, dyskryminacja, odmowa wydania wiz dla obywateli spoza UE, a także negatywne skojarzenia związane z wolontariatem, szczególnie w krajach gdzie kojarzył się on do tej pory głównie z przymusową, kolektywną pracą społeczną. Często ludzie mają też poczucie, że nie mogą ‘sobie pozwolić’ na wolontariat’ ze względu na szybkie tempo życia oraz brak środków do utrzymania.

Wolontariat to działalność bezpłatna i bezinteresowna, ale nie znaczy to, że pozbawiona kosztów. Wolontariat potrzebuje wsparcia ze strony wszystkich zainteresowanych i zaangażowanych stron - organizacji pozarządowych, rządów i administracji rządowych, samorządów oraz biznesu. Wolontariat potrzebuje przyjaznej polityki wspierającej jego rozwój i jego infrastrukturę.

Mimo, ze Unia Europejska w ostatnich latach zwraca coraz większą uwagę na wolontariat, daleko jeszcze na poziomie europejskim do spójnej strategii oraz akcji na rzecz wolontariatu, które uznałyby jego rolę w Europie, promowały, ułatwiały rozwój i w pełni wykorzystywały jego potencjał.