Why volunteering matters!

Meer dan 10 miljoen Europeanen zetten zich in voor vrijwillige activiteiten, beleven solidariteit en maken zo een verschil in onze maatschappij. Uit een Eurobarometer enquête in 2006 bleek dat 3 van de 10 Europeanen aangeven actief te zijn als vrijwilliger en dat 80% van de respondenten van mening zijn dat vrijwillige activiteiten een belangrijk deel uitmaken van het democratisch leven in Europa.

Er is een breed gamma van concepten, definities en tradities met betrekking tot vrijwilligerswerk. Wat echter overal in Europa een gemeenschappelijke factor is, is dat waar mensen samenkomen in functie van activiteiten om elkaar te helpen, om mensen in nood te ondersteunen, ons milieu te behouden, campagne te voeren voor mensenrechten, of om acties op te zetten opdat iedereen een menswaardig leven kan leiden, is dat zowel de maatschappij als geheel als de individuele vrijwilligers hier baat bij hebben en dat de sociale cohesie beduidend wordt aangesterkt.

Waarom vrijwilligerswerk van belang is

• Vrijwilligers weerspiegelen de diversiteit van de Europese maatschappij, mensen van alle leeftijden, vrouwen en mannen, werkenden en werklozen, van verschillende etnische achtergronden en/of geloofsgroepen, alle nationaliteiten zijn erbij betrokken
• Vrijwilligers zetten zich in voor een zeer verscheiden waaier van activiteiten, in het kader van educatie en diensten, wederzijdse hulp of ‘zelfhulp’, lobbyactiviteiten, campagne voeren, management, lokale en/of milieuacties. Vrijwilligerswerk is een van de manieren waardoor mensen vanuit elke achtergrond en vaardigheid kunnen bijdragen aan positieve verandering
• Vrijwilligerswerk is een middel tot sociale cohesie en integratie. Het draagt bij tot een verbonden maatschappij en creëert vertrouwen en solidariteit, dus sociaal kapitaal. Het is een sterke bron van verzoening en heropbouw in verdeelde samenlevingen
• Vrijwilligerswerk speelt een belangrijke rol om oplossingen voor maatschappelijke problemen te vinden. Vrijwilligers en hun organisaties zijn vaak voorlopers in vernieuwende acties om maatschappelijke noden te ontdekken, te verwoorden en erop in te spelen. Vrijwilligers helpen de kwantiteit en kwaliteit van diensten te verbeteren en ontwikkelen nieuwe dienstverlening op een creatieve manier
• Vrijwilligerswerk is een aanzienlijke economische factor. De vrijwilligerssector draagt ruwweg geschat 5% bij aan het BNP van onze nationale economieën (volgens een recente John Hopkins University Study) en vele sectorale organisaties hangen voor het uitvoeren van hun activiteiten sterk af van het werk van vrijwilligers
• Vrijwilligerswerk helpt om vernieuwende partnerschappen te creëren tussen de zakenwereld, publieke overheden en vrijwilligersorganisaties. Zulke partnerschappen, gecombineerd met het pionierskarakter van veel vrijwilligerswerk, kunnen leiden tot de creatie van nieuwe werkgelegenheid
• Vrijwilligerswerk zorgt voor informele en niet-formele leerkansen en is dus een essentieel instrument m.b.t. levenslang leren. Dankzij vrijwilligerswerk ontwikkelen mensen kennis, oefenen zij vaardigheden en breiden zij hun netwerken uit, wat zowel kan leiden tot nieuwe of betere werkkansen, als tot persoonlijke en sociale ontwikkeling.
  

Waarom vrijwilligerswerk van belang is voor de Europese Unie

Op het meest fundamentele niveau zijn vrijwilligers de vertegenwoordigers van de Europese waarden en doelstellingen zoals die in de Verdragen zijn neergeschreven, in het bijzonder op het gebied van het promoten van sociale cohesie, solidariteit en actieve deelname – zij zijn diegenen die deze waarden dagdagelijks concreet vertalen.
Vrijwilligerswerk draagt bij aan het opbouwen van Europese identiteit, die geworteld is in gedeelde waarden van democratie, solidariteit en participatie. Het stimuleert wederzijds begrip tussen mensen in de samenleving en doorheen Europa, en stimuleert het actief en verantwoordelijk Europese burgerschap, wat centraal staat in het Europees ideaal.

Meer tastbaar is dat vrijwilligerswerk in al zijn diversiteit in een breed gamma aan EU-beleidsgebieden onontkoombaar is:

• sociale inclusie
• de agenda van het levenslang leren (zie de MOVE en LACE projecten van CEV)
• beleid met betrekking tot jonge mensen (zie het YOU::VOL project en het cevYOUTH seminarie)
• intergenerationele dialoog (zie het ELLA project van CEV)
• actief ouder worden (zie het project van Spes ‘Think future, Volunteer Together’)
• integratie van migranten (zie het INVOLVE project van CEV)
• interculturele dialoog
• civiele bescherming
• ontwikkelingshulp en ontwikkelingswerk
• duurzame ontwikkeling en milieubescherming
• mensenrechten
• sociale dienstverlening
• verhogen van inzetbaarheid op de arbeidsmarkt (zie het CEV 2007 General Assembly "Volunteering as a route (back) to employment" / "Vrijwilligerswerk als een weg (terug) naar werk")
• het overbruggen van de 'digitale klooft' (zie CEV's Volunteering and the new technologies: initiatives, opportunities and challenges" / "Vrijwilligerswerk en nieuwe technologie: initiatieven, kansen en uitdagingen")
• sociaal verantwoordelijk ondernemen (zie de BITC en IBLF-campagne "ENGAGE")

Omwille van alle bovenstaande redenen is vrijwillige actie een belangrijke component binnen de strategische doelstelling van de EU om te groeien tot '...de meest competitieve en dynamische kenniseconomie ter wereld...' zoals door de Lidstaten tijdens de Europese Raad in Lissabon in maart 2000 aangenomen.

Waarom de Europese Unie van belang is bij vrijwilligerswerk

Terwijl 30% van de Europeanen deel uitmaken van de vrijwilligersfamilie, zijn 7 op de 10 niet actief in het vrijwilligerswerk. Velen ondervinden drempels, zoals gebrek aan informatie over hoe zich in te zetten, tijdsdruk, beperkte economische middelen en het gevoel zich geen vrijwilligerswerk te kunnen "veroorloven"; een negatief beeld over vrijwilligerswerk stammend uit de tijd dat vrijwilligerswerk een 'verplichte dienst' was, discriminatie, ontmoedigende wettelijke bepalingen en de afwezigheid van een wettelijk statuut, het ontbreken van afdoende bescherming tegen mogelijke risico's, visa of andere hinderpalen voor niet-EU burgers om slechts enkele van deze obstakels te noemen.
Vrijwilligerswerk wordt vrij gegeven, maar is niet kostenvrij - het verdient de nodige gerichte steun van alle belanghebbenden - vrijwilligersorganisaties, overheden op verschillende niveaus, het bedrijfsleven, en een vrijwilligersvriendelijke beleidsomgeving inclusief infrastructuur voor vrijwilligerswerk.

Terwijl de EU in recente jaren meer en meer belang hecht aan vrijwilligerswerk in al zijn vormen, staan we nog ver weg van een alomvattende strategie en actie op Europees niveau om vrijwilligerswerk te promoten, erkennen, vereenvoudigen en te ondersteunen opdat het zich tot zijn vol potentieel kan ontwikkelen.